Tadeusz Pater (duchowny)
Tadeusz Pater – Życie i Działalność
Tadeusz Pater, urodzony 13 maja 1933 roku w Rumnie, był wybitnym księdzem salezjaninem oraz działaczem kresowym. Jego życie naznaczone było tragicznymi wydarzeniami z czasów II wojny światowej, które wpłynęły na jego późniejsze działania na rzecz upamiętnienia Polaków pomordowanych przez OUN-UPA. Zmarł 18 stycznia 2025 roku w Przemyślu, pozostawiając po sobie znaczący dorobek w zakresie działalności religijnej i społecznej.
Wczesne lata i świadectwo zbrodni
W wieku jedenastu lat Tadeusz Pater stał się świadkiem brutalnego napadu na swoją rodzinną wieś, Rumno. W nocy z 2 na 3 czerwca 1944 roku, nacjonaliści ukraińscy dokonali krwawej rzezi, w której zginęło czterdziestu Polaków. Tadeusz wraz z matką zdołał się uratować, jednak stracił pięciu bliskich krewnych. To dramatyczne doświadczenie ukształtowało jego postawę oraz zaangażowanie w działalność mającą na celu upamiętnienie ofiar tej tragedii.
Droga do kapłaństwa
Po zakończeniu wojny Tadeusz Pater zdecydował się wstąpić do zgromadzenia salezjanów. Po latach studiów i formacji duchowej przyjął święcenia kapłańskie 24 maja 1960 roku. W międzyczasie ukończył studia na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, gdzie zdobył dyplom z zakresu chemii w 1965 roku. Jego wiedza i umiejętności naukowe były często wykorzystywane w pracy duszpasterskiej oraz w kontaktach z młodzieżą.
Działalność duszpasterska i społeczna
Tadeusz Pater pełnił posługę w wielu parafiach oraz domach zakonnych, jednak najdłużej związany był z Przemyślem od 1989 roku. Tam również pełnił funkcję kapelana Kresowian oraz Sybiraków, będąc wsparciem dla osób dotkniętych tragedią deportacji i przymusowego wysiedlenia. Z jego inicjatywy organizowane były różnorodne wydarzenia mające na celu upamiętnienie ofiar II wojny światowej oraz pielęgnowanie pamięci o Kresach Wschodnich.
Obchody rocznicowe
Wśród najbardziej znaczących działań Tadeusza Patera można wymienić organizację obchodów pięćdziesiątej rocznicy mordu w Rumnie. Uroczystości miały miejsce 17 września 1994 roku i zgromadziły liczne rzesze ludzi pragnących oddać hołd zamordowanym. Uroczystości zwieńczono ustawieniem krzyża na mogile pomordowanych, co stanowiło symboliczne przypomnienie o tragedii tamtych dni. Kolejne znaczące wydarzenie miało miejsce 4 czerwca 2004 roku, kiedy to odsłonięto pamiątkowe tablice oraz wmurowano urny z ziemią pobraną z mogiły pomordowanych Polaków w Rumnie podczas uroczystości pod przewodnictwem ks. abp. Ignacego Tokarczuka.
Zbieranie relacji i publikacje
Przez dziesiątki lat Tadeusz Pater zbierał relacje byłych mieszkańców Rumna, dokumentując ich wspomnienia oraz historie. Efektem tej pracy były dwa tomy zatytułowane „Oczyma i sercem. Wieś Rumno w latach 1939–1945”, które stały się ważnym źródłem wiedzy o życiu Polaków na Kresach Wschodnich przed i podczas II wojny światowej. Ponadto opublikował książkę „Rumno w województwie lwowskim. Księga rodzin polskich w latach 1910–1945”, która stanowi kolejne cenne źródło informacji o historii regionu.
Znaczenie działalności Tadeusza Patera
Działalność Tadeusza Patera miała istotne znaczenie nie tylko dla upamiętnienia ofiar OUN-UPA, ale także dla integracji społeczności polskiej związanej z Kresami Wschodnimi. Jego praca przyczyniła się do zachowania pamięci o tragicznych wydarzeniach oraz wzmacniania tożsamości narodowej Polaków z tych terenów. Dzięki jego staraniom wiele osób otrzymało szansę na odnalezienie swoich korzeni oraz poznanie historii swojej rodziny.
Odznaczenia i uznanie
Tadeusz Pater został uhonorowany wieloma odznaczeniami za swoją działalność na rzecz upamiętnienia ofiar II wojny światowej oraz zaangażowanie w życie społeczne i religijne. Wśród nich znajdują się Złoty Medal „Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej”, Srebrny Medal „Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej”, a także Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, który otrzymał w 2017 roku. W 2012 roku został laureatem Nagrody IPN „Świadek historii”, co jest dowodem uznania dla jego wieloletniej pracy na rzecz prawdy historycznej.
Zakończenie
Tadeusz Pater pozostawił po sobie nie tylko bogaty dorobek jako duchowny, ale także jako człowiek zaangażowany w walkę o pamięć historyczną Polaków na Kresach Wschodnich. Jego życie i działalność są przykładem tego, jak ważne jest pielęgnowanie pamięci o przeszłości oraz dbanie o to, aby tragiczne wydarzenia nie zostały zapomniane. Dzięki jego wysiłkom wiele osób mogło poznać swoją historię oraz odnaleźć korzenie rodzinne, co stanowi niezwykle cenny wkład w budowanie tożsamości narodowej współczesnych Polaków.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).